భౌగోళికంగా, అనంతపురం జిల్లాలో పెన్నా, చిత్రావతి, జయమంగళ మరియు హంగరి వంటి నదులు, వాగులు ఉన్నాయి. వీటితో పాటు ఎర్రఏరు, వంగటేరు, తడకలేరు, పులిఏరు, గుత్తి చెరువు, మోర్నవంక వంటి అనేక ఉపనదులు మరియు వాగులు ప్రవహిస్తున్నాయి. రాయదుర్గం, ఉరవకొండ, గుత్తి మరియు గుంతకల్లు ప్రాంతాలు నల్లరేగడి నేలలను కలిగి ఉంటాయి. అనంతపురం, ధర్మవరం, హిందూపురం, మడకశిర, పెనుకొండ, కదిరి మరియు నల్లమాడ పరిసర ప్రాంతాలలో ఎర్ర నేలలు (ఇసుకతో కూడిన లోమ్ నేలలు) కనిపిస్తాయి, వీటిలో లాటరైట్ (laterite) లక్షణాలు కూడా ఉంటాయి. కడప ప్రాంతాన్ని ఆనుకుని ఉన్న శేషాచలం కొండలు మరియు ఎర్రమల కొండలు ఇక్కడ ఉన్న ఏకైక పర్వత ప్రాంతాలు. ఈ భూభాగంలో పెద్దగా ఎత్తుపల్లాలు లేనప్పటికీ, కంబదూరు, కల్యాణదుర్గం మరియు రాయదుర్గం పరిసర ప్రాంతాలలో గట్టిపడిన (vitrified) నిక్షేపాలు కనిపిస్తాయి.
పెనుకొండ, ముచుకోట, భానుకోట మరియు కదిరి ప్రాంతాలలో కొన్ని అటవీ ప్రాంతాలు (రిజర్వ్ ఫారెస్ట్) ఉన్నాయి; అయితే, గతంలో ఉన్న అటవీ సంపదలో ఇప్పుడు చాలా స్వల్ప భాగం మాత్రమే మిగిలి ఉంది. ఈ ప్రాంతంలో వర్షపాతం చాలా తక్కువగా ఉంటుంది, అందుకే దీనిని కరువు పీడిత ప్రాంతంగా పరిగణిస్తారు.
సజ్జలు మరియు వేరుశనగ ఇక్కడి ప్రధాన పంటలు. ప్రస్తుతం తాడిపత్రి పరిసర ప్రాంతాలలో పండ్ల తోటల పెంపకం (హార్టికల్చర్) మరియు పట్టు పరిశ్రమ (సెరికల్చర్) ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకుంటున్నాయి. బోరుబావుల వంటి కృత్రిమ నీటి వనరుల ద్వారా వరి మరియు చెరకు సాగుకు అనుకూలమైన పరిస్థితులు ఏర్పడుతున్నాయి. జిల్లా అంతటా విస్తరించి ఉన్న చింత చెట్లు ఇక్కడి పొడి వాతావరణ పరిస్థితులకు నిదర్శనంగా నిలుస్తాయి.
భూగర్భ శాస్త్రపరంగా, ఈ ప్రాంతం కడప శిలా వ్యవస్థకు (Cuddapah system) చెందినది; ముఖ్యంగా కదిరి పట్టణం పరిసరాల్లోని పాపాఘని బేసిన్ ప్రాంతంలో ఇటువంటి శిలలు కనిపిస్తాయి. ఉరవకొండ, గుత్తి మరియు గుంతకల్లు ప్రాంతాలు వజ్రాలు లభించే క్వార్ట్‌జైట్ (diamondiferous quartzite) బెల్టులో భాగంగా ఉన్నాయి. ఇది కర్నూలు జిల్లాలోని బైరన్‌కొండ నుండి గుంతకల్లు వరకు విస్తరించి ఉంది. రామగిరి పరిసర ప్రాంతాలలో బంగారు నిక్షేపాలు ఉన్నట్లు గుర్తించారు, అక్కడ గతంలో బంగారు గనుల తవ్వకం కూడా జరిగింది. కళ్యాణదుర్గం ప్రాంతంలో, విట్రిఫైడ్ (అధిక ఉష్ణోగ్రతకు గురై గాజులా మారిన) నిక్షేపాలకు సమీపంలో రాతి ఆయుధాలు (గన్‌స్టోన్స్) లభిస్తాయి. భౌగోళికంగా, అనంతపురం జిల్లాలోని భూగర్భ పొరలు ఎటువంటి అంతరాయాలకు లోనుకాలేదు లేదా ఇతర బాహ్య నిక్షేపాలతో కప్పబడలేదు.
సామాజిక-మానవశాస్త్ర దృక్కోణం:
సామాజిక మరియు మానవశాస్త్ర పరంగా, ఈ జిల్లా నాలుగు ప్రధాన వర్గాలుగా విభజితమై ఉంటుంది. ఇందులో వేటగాళ్లు-పశుపోషకుల జీవనశైలికి చెందిన కులాలు, వ్యవసాయ ఆధారిత జీవనశైలికి చెందిన కులాలు, మరియు ఈ రెండు వర్గాలకు చెందని ఇతర కులాలు ఉన్నాయి.
మొదటి వర్గంలో కురుబ మరియు బోయ సామాజిక వర్గాలు కనిపిస్తాయి. కురుబలలో పత్తి సాగుతో సంబంధం ఉన్నవారు మరియు గొర్రెల పెంపకంతో (ఉన్ని ఉత్పత్తితో) సంబంధం ఉన్నవారు ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తారు; వీరు గొర్రెల పెంపకం మరియు వ్యవసాయం రెండింటినీ చేపడతారు. 16 మరియు 17 శతాబ్దాల రికార్డుల ప్రకారం, చప్పర బోయ, సుమ్మరి బోయ మరియు సేన బోయ వంటి ఉపశాఖలు కలిగిన బోయలు మరొక సమూహంగా ఉన్నారు. వీరిని 'అగ్వానిచికీలు' (Agvanicikies) అని పిలుస్తారు.
రెండవ వర్గంలో కమ్మ, కాపు మరియు రెడ్డి సామాజిక వర్గాలు ఉన్నాయి. కమ్మలు ప్రధానంగా ఉరవకొండ, గుత్తి, గుంతకల్లు పరిసర ప్రాంతాల్లో కేంద్రీకృతమై ఉండి, తూర్పు దిశగా విస్తరించారు. రెడ్డి మరియు కాపు సామాజిక వర్గాలు ఒకదానితో ఒకటి కలిసి ఉంటాయి. అనంతపురం జిల్లా మొదటి గెజిటియర్ (Gazetteer) ప్రకారం, కాపులను సజ్జన కాపులు, కోనితె కాపులు మరియు పంత కాపులు అని వర్గీకరించారు. కాపులు తమ పేర్ల చివర 'రెడ్డి' అనే పదాన్ని ఉపయోగిస్తారు. 'కాపు' అనే పదం 'కాచు-కాయు-కాపు' (అంటే పంటను కాపాడేవారు/పంట కోతకు సిద్ధం చేసేవారు) అనే మూలాల నుండి ఉద్భవించింది. వీరు వ్యవసాయ కార్యకలాపాల్లో, ముఖ్యంగా పంట కోత మరియు తదనంతర పనుల్లో కీలక పాత్ర పోషిస్తారు. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో కొంత పెట్టుబడి సామర్థ్యం కలిగిన వీరు, పట్టణ ప్రాంతాలకు మరియు వాటికి అనుబంధంగా ఉన్న గ్రామీణ ప్రాంతాలకు మధ్య ఒక వారధిగా పనిచేస్తారు.
ఇతర సామాజిక వర్గాలలో పద్మశాలీలు, దేవాంగులు, మరియు యోగట (వీరిని యోగట క్షత్రియులు అని కూడా పిలుస్తారు) అనే మూడు తరగతులకు చెందిన నేత పనివారు, అలాగే కమ్మరి, వడ్రంగి వంటి వృత్తి నిపుణులు (వీరిని చారిత్రక పత్రాలలో 'పంచనంవారు' అని పేర్కొంటారు) మరియు ఉప్పర కులస్థులు ఉన్నారు. ఉప్పర కులస్థులను 'వడ్డెవారు' అని కూడా పిలుస్తారు.
వర్తక వర్గాలకు సంబంధించి లేపాక్షి, ఉరవకొండ, రాయదుర్గం అనే మూడు కేంద్రాలు ప్రాముఖ్యత కలిగి ఉన్నాయి. ఈ ప్రాంతాల్లోని స్థానిక వర్తక కుటుంబాలన్నీ ఏదో ఒక విధంగా ఈ మూడు కేంద్రాలతో సంబంధం కలిగి ఉంటాయి. 10వ శతాబ్దంలో, ఈ మూడు ప్రాంతాలు ప్రధాన వాణిజ్య కేంద్రాలుగా గుర్తింపు పొందాయి.
ఇతర సామాజిక వర్గాలలో బ్రాహ్మణులు కూడా ఉన్నారు. వీరు గ్రామ లెక్కాధికారులుగా (కరణాలు) పనిచేయడమే కాకుండా, కొన్ని సందర్భాల్లో గ్రామ పెద్దలుగా (రెడ్డి) కూడా బాధ్యతలు నిర్వహించేవారు. ఈ జిల్లాలో బ్రాహ్మణుల జనాభా తక్కువగా ఉంటుంది. వీరిలో చాలామంది మడకశిర, కంబదూరు ప్రాంతాల నుండి వచ్చిన వారు. పొరుగున ఉన్న కర్ణాటక రాష్ట్రం నుండి మాధ్వ సంప్రదాయానికి చెందిన వారు ఇక్కడికి వలస వచ్చారు. అదేవిధంగా, తమిళనాడు వంటి దక్షిణ ప్రాంతాల నుండి వైష్ణవ వైఖానస సంప్రదాయానికి చెందిన వారు కూడా ఇక్కడికి వచ్చి స్థిరపడ్డారు. కుంటిమద్ది, నాగసముద్రం, జ్వాలాపురం వంటి ప్రాంతాలు వైష్ణవ అగ్రహారాలుగా గుర్తింపు పొందాయి.
ముస్లింలు మరియు భావన క్షత్రియులు ఈ జిల్లాలోకి కొంత ఆలస్యంగా, అంటే క్రీ.శ. 1590 ప్రాంతంలో లేదా ఆ తర్వాత ప్రవేశించారు. క్రీ.శ. 1590లో జరిగిన పెనుగొండ యుద్ధంలో కుతుబ్ షాహీలు ఓటమి చెందినప్పటికీ, కొంతమంది ముస్లింలు ఈ ప్రాంతంలోనే ఉండిపోయారు. కాలక్రమేణా, ఈ జిల్లా కుతుబ్ షాహీ సామ్రాజ్యంలో భాగంగా మారింది. మైసూర్ పాలకుడైన టిప్పు సుల్తాన్‌కు ఈ జిల్లా తూర్పు ప్రాంతాలలో ఉన్న ప్రభావం వల్ల కూడా ఇక్కడ ముస్లిం జనాభా పెరిగింది. స్థానిక సంప్రదాయాల ప్రకారం, ముస్లింలు తుంగభద్ర ప్రాంతంలోని ఆదోని పరిసరాల నుండి పెనుగొండ ప్రాంతానికి వలస వచ్చారని చెబుతారు.
కామెంట్‌లు లేవు:
కామెంట్‌ను పోస్ట్ చేయండి