పద్మిని...నాట్యంలో అగ్రగామి దక్షిణాది తార...

తిరువాన్కూర్ సోదరీమణులుగా క్రిందటి తరంలో ప్రసిద్ధి చెందిన లలిత, పద్మిని, రాగిణిలలో అందచందాలలోనూ, నటనలోనూ, నాట్యంలోనూ గూడా అగ్రగామియై, కేవలం తమిళ, తెలుగు సినిమా రంగాలకే పరిమితంగాక, హిందీ చిత్రసీమలోనూ ఒక వెలుగు వెలిగి, అంతటితో ఆగకుండా విదేశీ చిత్రాల్లో కూడా నటించిన దక్షిణాది తార పద్మిని. మొదట్లో ‘అభినయానికి లలిత, అందానికి నేనూ’ అన్నట్లుగా ఉండే పద్మిని ఆ తర్వాత నాలుగు భాషల్లో (తమిళం, తెలుగు, మలయాళం, హిందీ) అందరూ అగ్రశ్రేణి హీరోలతో నటించి విశేష గుర్తింపు పొందారు.ప ఈ సీనియర్ నటీమణితో కాసేపు...

నేను 1932 డిసెంబరు 14 వ తిరువనంతపురంలో పుట్టాను. మా న్నా తంగప్పన్‌పిళ్లెí, తల్లి సరస్వతీ అమ్మాళ్. మేము ముగ్గురు సోదరీమణులం. మా అక్క లలిత, ఆమె నాకంటే ఏడాది పెద్ద. మా చెల్లెలు రాగిణి. నాకంటే చాలా చిన్న. మా తర్వాత మాకు ఒక్కడే తమ్ముడు. చంద్రకుమార్. ఇతని కూతురే నేటి ప్రముఖ నటి, నర్తకి శోభన. మా తమ్ముడి తర్వాత అందరికన్న ఆఖరుది రాగిణి.

నేను గానీ, మా అక్కయ్యగానీ ఎవ్వరూ స్కూలుకు వెళ్లి చదువుకోలేదు. పంతులు గారే ఇంటికి వచ్చి, చదువు చెప్పేవారు. ఆ రోజుల్లో మాది ధనవంతులు కుటుంబం.  మాకు మలయాలో రబ్బరు తోటలుండేవి. మా అమ్మగారికి - నృత్యకళపై చాలా అభిమానముండేది.  అందుకే చిన్నప్ప్పుడే మా చేత నాట్యాభ్యాసం చేయించింది. తిరువాన్కూరు రాజాస్థాన నాట్యాచార్యులు గోపీనాథ్ గారు మాకు తొలి నాట్య గురువు. ఆయన మొదట మాకు కథాకళీ నృత్యం నేర్పారు. ఈ నృత్యం మా లలితకు చాలా ఇష్టం.

మా అక్కయ్యకు ఏడేళ్లు. నాకు ఐదేళ్లు వయస్సు వచ్చేటప్పటికే మేమిద్దరం నాట్యంలో నేర్పరులైపోయాం. మా మొదటి నాట్యప్రదర్శన తిరువాన్కూరు మహారాజా వారి సమక్షంలో జరిగింది. మహారాజావారి పుట్టినరోజు పండుగ రోజు. నేనూ, మా అక్కయ్య ఇద్దరం కలిసి రాధాకృష్ణ నృత్యం చేశాం.  నేను పసిసిల్ల కావటం చేత అక్కడి ప్రేక్షక సమÖహాన్ని చూసి, వేదిక మీదకు రాగానే భయపడి, చేతిలోని మురళిని వదిలేసి కొంత భయపడ్డాను. ఆ తర్వాత కొంత సేపటికి తేరుకొని చిన్నారి కృష్ణునిగా నాట్యం చేసి ప్రశంసలందుకున్నాను. 

అదే సమయంలో మా నాన్నగారు చనిపోవడంతో మమ్మల్ని పోషించే భారం, ఉత్తమ నృత్య కళాకారిణులుగా మమ్మల్ని తీర్చిదిద్దే బాధ్యత మా అమ్మగారిపై పడ్డాయి.  అప్పట్లో సంగీతం, నృత్యాలకు మంచి కేంద్రం చెన్నెí. మా అమ్మగారు మమ్మల్ని తీసుకుని 1944 లో చెన్నెí వచ్చేశారు.

అప్పటికే కుమారి కమల సినిమాల్లో నృత్యాలు చేస్తూ, బాల నర్తకిగా మంచి పేరు తెచ్చుకుంది. ఆ స్ఫూర్తితో మమ్మల్ని కూడా సినిమాల్లో చేర్చి అలా పేరు తెప్పించాలని అనుకున్నారు మా అమ్మగారు.

టి.కె.మహాలింగం పిళ్లెí గారి వద్ద భరతనాట్యాల్ని, ఉదయశంకర్ గారి వద్ద ఓరియంటల్ డాన్సులను అభ్యసించి నృత్యకళలో మంచి ప్రావీణ్యాన్ని పొందాము. ఆ రోజుల్లో చెన్నెíలో డాన్సుకు బాగా ఆదరణ ఉండేది. అంచేత మాకు చాలా త్వరగానే గొప్ప గీర్తి వచ్చింది. ఎక్కడిపడితే అక్కడ మా నృత్య ప్రదర్శనలు జరిగాయి. ‘తిరుమాన్కూరు సిస్టర్స’ అని ఓ డాన్సు ట్రూపు నటిపాం. అది చాలా ఏళ్లు కొనసాగింది. మేము సినిమాల్లో బిజీగా ఉండే రోజుల్లో ఆ ట్రూపున” సుకుమారి (సుప్రసిద్ధ నర్తకి, నటి) నడిపింది. చిన్న తనంలోనే నృత్యాలతో ప్రభుత్వ కార్యక్రమాల్లో సైతం పాý£్గన్నాం.  వార్‌ఫండ్‌కి వసూళ్ల కార్యక్రమంలో అప్పటికి మా నృత్య ప్రదర్శన ప్రత్యేక ఆకర్షణగా వుండేది.

1948 లో ఉదయశంకర్ గారు “కల్పన” అనే నృత్య ప్రధాన చిత్రం నిర్మిస్తూ నర్తకీమణులు కావాలని పత్రికల్లో ప్రకటన ఇచ్చారు. దాన్ని చూసి మా అమ్మా మమ్మల్ని  తీసుకువెళ్లారు. అలా అదే మాకు మొదటి చిత్రం. ఈ చిత్రం బాగా పోలేదు. కానీ, మేము సినిమాల్లో  నాట్యతారలుగా బిజీ అయిపోయాము. తమిళంలో మేము మొట్టమొదటిసారిగా పక్షిరాజావారి “కన్నిక” అనే చిత్రంలో నటించాము.నీ చిత్రం విడుదలైన తర్వాత ప్రేక్షక లోకం మమ్మల్ని బుక్ చేసుకున్నారు. దక్షిణభారత దేశమంతటా మా పేర్లు మారుమ్రోగాయి. చాలామంది తమ పిల్లలకు భరతనాట్యం నేర్పిచి మా పేర్లు పెట్టుకునేవారు. 

తెలుగులో మమ్మల్ని ఆదరించిన తొలి వ్యక్తి శ్రీమతి భానుమతీ రామకృష్ణ. ఆమె తమ “లైలామజ్ను” (1949) చిత్రంలో మాతో చక్కని నృత్యాలు చేయించారు. అప్పటికి రాగిణి కూడా పరిశ్రమలోకి వచ్చేసినట్టు గుర్తు.

వాహినీ పిక్పర్సు టెక్నీషియన్ కె.రామనాథ్ దర్శకత్వంలో పక్షిరాజా వారి “బీదలపాట్లు” (1950) చిత్రంలో నటించాము. అప్పటివరకూ కేవలం నృత్యాలకే పరిమితమైన మేము తొలిసారిగా పాత్ర ధారణ చేసింది ఈ చిత్రంతోనే. ఆ అవకాశాన్ని కల్పించిన రామనాథ్ గారు ఎప్పటికీ మాకు గుర్తుండిపోయే వ్యక్తి.  వారే గనక ఆ చిత్రంలో మాకు పాత్రలు ఇవ్వకపోయి వుంటే మేము కేవలం నృత్యతారలు గానే మిగిలిపోయే వాళ్లమేమో! ఆ వెంటనే రాగిణీ వారి “తిరుగుబాటు” (1950) లో చేశాం. 

తెలుగులో ప్రముఖ దర్శక నిర్మాత పద్మభూషన్ బి.ఎన్.రెడ్డి గారు “మల్లీశ్వరి” నిర్మిస్తూ మొదట ఆ టైటిల్‌కు నన్ను అనుకున్నారు.  అందుకే ఇంచుమించు నా పోలికలు కన్పించే వసుంధర (ఆమే తర్వాత నటిగా ఎంతో పేరొందిన కాంచన) ను చిన్నమల్లి పాత్రలకు బుక్ చేశారు. కానీ నాకు వాయిస్ డబ్బింగు చెప్పాల్సి రావడంతో రెడ్డిగారు భానుమతి గారిని తీసుకున్నారు. “మల్లీశ్వరి” నేను చెయ్యలేక పోవడం నా దురదృష్టమే గానీ, భానుమతి గారు చేసిన తర్వాత ఆ చిత్రాన్ని అంత బాగా నేనే కాదు, ఎవరూ చేయలేరనిపించింది.

అయితే “మల్లీశ్వరి” చేజారిన వెంటనే నాకు కథానాయిక అవకాశం వెంటనే వచ్చింది. ఆ అవకాశం కల్పించిన గొప్ప వ్యక్తి ఎన్.ఎస్.కృష్ణన్ గారు. ఆయన ఎన్.ఎస్.కె. పేరుతో “పెళ్లికూతురు” చిత్రం నిర్మించి, అందులో కథానాయిక వేషం ఇచ్చారు. ఆ తర్వాత నేను నటించిన అన్ని భాషా చిత్రాలలోనూ కథానాయికగానే నటిస్తూ వచ్చాను. 

తెలుగులో అప్పటి ప్రముఖ హీరీలు ఇద్దరూ. నందమÖరి తారకరామారావు, అక్కినేని నాగేశ్వరరావు. ఇద్దరితోనూ నేను నటించాను. ఇద్దరూ పరభాషా తారనైనా నన్ను తమ సొంత తారగా గౌరవించేవారు. రామారావు గారైతే మరీనూ. కృష్ణా పిక్చర్స్ వారి “అమ్మలక్కలు” (1953), “విజయగౌరి” (1955), “సంపూర్ణరామాయణం” (1958) చిత్రాల్లో ఎన్.టి.రామారావు గారి సరసన నటించాను. ఆ తర్వాత నేను తెలుగులో చాలా సంవత్సరాలు నటించలేదు. మళ్లీ ఎప్ప్పుడో “భక్తపోతన” (1966) చిత్రంలో భోగిని గానూ, బి.ఏ.సుబ్బారావు గారి “మోహినీభస్మాసుర” (1966) లో మోహినీ గానూ నటించాను. అక్కినేని నాగేశ్వరరావు గారితో కలిసి “వసంతసేన” (1967) చిత్రంలో టైటిల్ పాత్ర పోషించాను. చేసింది తక్కువే అయినా తెలుగు ప్రేక్షకులకు నేనంటే ఓ గౌరవం ఉండేది. ఆదుర్తి సుబ్బారావు గారి “అసురసందేశం” (1954) చేశాను. తమిళ వెర్షన్ లేకుండా తెలుగులో నేను స్టెయిట్‌గా చేసిన మొదటి చిత్రమది.  

అయితే ఆ రోజుల్లో చాలా తమిళ చిత్రాలు తెలుగులోకి డబ్ అయ్యేవి. అలా స్టెయిట్ పిక్చర్సు లేకపోయినా డబ్బింగు చిత్రాల ద్వారా కూడా తెలుగులో నాకు చాలా మంచిపేరు వచ్చింది. “సింగారి” (1951), “సాహసవీరుడు” (1956), “దేశింగురాజుకథ” (1960), “అమరదీపం” (1956), “విజయకోటవీరుడు” (1958), “వీరప్రతాప” (1958), “వీరపాండ్యకట్టu£మ్మన” (1959) “కత్తిపట్టినరైతు” (1961), “అనుమానం” (1961), “కన్యకాపరమేశ్వరి మహాత్మ్యం” (1961), “స్తీ జీవితం” (1962), “శ్రీవల్లీకల్యాణం” (1962), “ఏకవీరుడు” (1962), “రాణిసంయుక్త” (1963), “నిరపరాధి” (1969) తదితర చిత్రాల్లో నటించాను. ప్రముఖ నటగాయని టి.జి.కమలాదేవి నాకు ఎక్కువగా డబ్బింగు చెప్పేవారు.

నేను ఎక్కువగా తమిళ చిత్రాల్లోనే నటించాను. శివాజీగణేశన్ ఎం.జి.రామచంద్రన్, జెమినీగణేశన్‌లతో చాలా చిత్రాల్లో నటించాను. అయితే, శివాజీగణేశన్‌తో నటించిన చిత్రాలే నాకు చాలా మంచిపేరు తెచ్చిపెట్టాయి. “తిల్లానా మోహనాంబాళి” (1968), “తంగపదుమై” (1959), “దైవపిరవై” (1960), “అమరదీపం” (1956), “ఉత్తమ పుతిరన” (     ), “వియత్నాం వీడు” (1970) మొదలైన చిత్రాలు ఆయన సరసన నాకు మంచి పేరు తెచ్చిన చిత్రాలు.

ఇంకా “చిత్తి” (1966), “పెణ్‌దైవం” (1970), “వీట్టుమాప్పళ్లెí” (1973) మొదలైన చిత్రాలు తమిళ ప్రేక్షకులకు ఒకానొక  సందర్భంలో నన్నుర వాళ్లకు ఆరాధ్యదేవతను చేశాయి. ఏమైనా తమిళుల ఋణం తీర్చుకోలేనిది.

నా మాతృభాష మలయాళంలో కూడా “స్నేహసీమ” (1954), “అధ్యాపక” (1968), “అడిమగళ” (1969), “నొక్కెతదూరతు కణ్ణుంనాట్టు” (1984), “పూవేపూచూడనా” (1985), “వస్తుహర” (1990) తదితర చిత్రాలు చేశాను. ఆ చిత్రాలకు గాను అక్కడ ఎన్నో అవార్డులనందుకున్నాను. 

ఇక నేను ప్రముఖంగా చెప్ప్పుకోవాల్సింది నా హిందీ చిత్రాల గురించి - నేను చాలా తమిళ, తెలుగు చిత్రాల్లో నటించినా నా మొదటి చిత్రం “కల్పన” హందీ చిత్రమే కదా! అలా నేను మొదట హిందీ తారనే. చిత్రం ఏమిటంటే నా మొదటి చిత్రం “కల్పన” ను నిర్మించింది జెమినీ స్టూడియోలో కథానాయికగా నేను నటించిన మొదటి చిత్రం జెమినీ వారి చిత్రం. హిందీలో నేను కథానాయికగా నటించిన మొదటి చిత్రమÖ జెమినీ వారిదే. వాసన్ గారు “చంద్రలేఖ”, “నిషాన”, “మంగళ” మొదలైన చిత్రాలను నిర్మించి విజయ పరంపరలు సాధించిన రోజులవి. ఒకరోజు ఆయన నన్ను పిలిపించి, తను నిర్మింపబోయే “మిస్టర్ సంపత” అనే హిందీ చిత్రంలో నాయిక పాత్రకు నన్ను నిర్ణయించామని చెప్పారు. అప్పటికే నాకు హిందీ వచ్చు. కానీ అంతబాగా రాదు. అందుకని కొంచెం భయపడ్డాను. వాసన్ గారే నాకు ధైర్యం చెప్పారు. నన్నేర కథానాయిక పాత్రకు ఎన్నుకున్నామని తెలియజేశారు. “చంద్రలేఖలో రాజకుమారిని, పరిచయం చేశాs. మా మిస్టర్ సంపత్ చిత్రంలో పద్మినిని పరిచయం చెయ్యబోతున్నాము” అని నా ఫోటో వేసి ప్రకటనలిచ్చారు. ఆ విధంగా హిందీ చిత్రసీమలో నేను ప్రవేశించాను. “మిస్టర్ సంపత” నాకు హిందీ చిత్రరంగంలో మొట్టమొదటిదయింది. ఆ చిత్రం విజయవంతమైంది. u£ంబాయి నిర్మాతలకT నా నటన మీద నమ్మకం కలిగింది. ఆ తర్వాత హిందీ చిత్రాలోనూ నాకు మంచి అవకాశాలు రాసాగాయి. నేను సుమారుగా ముప్పెí హిందీ చిత్రాల్లో నటించాను.

నేను నాయికగా నటించిన మొదటి హిందీ చిత్రంలో మోతీలాల్ నాతో నటించారు. ఆయన సినిమా పరిశ్రమలో గొప్ప అనుభవజ్ఞుడు. మొదట్లో ఆయనతో నటించాల్సి వచ్చినపుడు చాలా భయపడేదాన్ని నేను.  నేను సంభాషణలు చెప్పేటప్ప్పుడు ఆయన చాలా దీక్షతో గమనించేవారు. అది నా మొదటి చిత్రం గదా! అందుకని నా ఉచ్ఛారణన” చాలా జాగ్రత్తగా చూసేవారు. నా ఉచ్ఛారణలోని తప్ప్పుల్ని సరిచేసేవారు. అలా కాదు ఇలా చెప్పాలి అని - ఆ సంభాషణ తను చెప్పి చూపించేవారు. మొదట్లో నేను ఏదైనా సంభాషణ చెబుతుఊ నటించేటప్ప్పుడు చేతులు ఎక్కువగా ఆడించేదాన్ని. ఆయన అలా చేస్తే హిందీ ప్రేక్షకులు ఎక్కువ ఇష్టపడరని నటన వేదిక మీద ప్రసంగంలా వుండకూడదని, స్తీలు నటనలో అణుకువ కన్పించాలని, చేతులు ఆడిస్తూ, మాట్లాడడం నటీమణులకు సరిపోదనీ చెప్పి ఆయన, నాలోని లోపాల్ని సరిదిద్దారు. ఆయన నాకు సలహా ఇచ్చేముందు నా దగ్గరికి వచ్చి తనో సలహా ఇస్తానని ఆ సలహా విని కోపం తెచ్చుకోనంటేనే తను సలహా ఇస్తాననీ అన్నారు. ఆయన అంతటి పెద్ద నటులైనా అందరికీ అంత గౌరవం ఇచ్చేవారు.

షమ్మీకపూర్ సెట్‌లోకి రాగానే సెట్ పెళ్లిపందిరిలా తయారయేది. అంత సందడి చేసేవారాయన. షూటింగ్  సమయంలో ఆయన ఎంత సీరియస్‌గా వుంటారో ఆ షాట్ ముగియగానే అత సరదాగా మారిపోయేవారు. జోక్స్ బాగా వేసేవారు. షమ్మీకపూర్ సెట్‌లో వుంటే, అక్కడ వుండే మిగిలిన వారు మÖతులు ముడుచుకుని కూర్చోలేరు. ఒకసారి ఒక ఫోటోగ్రాఫర్ “మీరు ఆడపిల్లల్లా పువ్వుల చొక్కా కుట్టించుకున్నారే!” అని అడిగారు షమ్మీకపూర్‌ను. “ఏం ఆడవాళ్లు మాత్రం ఫాంట్లూ అవీ వేసుకోవచ్చా? ఈ ప్రశ్నకు జవాబు అడిగి తెలుసుకుని రండి. ఆ తర్వాత మీ ప్రశ్నకు నేను జవాబు చెప్ప్పుతాను” అన్నారాయన. వాదించడంలో మంచి దిట్ట. ఆయన అదరితోనూ ఎంతో చనువుగా వుండేవారు. స్నేహితులకోసం ఎంతటి సహాయమైనా చేసే గుణం ఆయనలో ఉండేది.

సినిమా పరిశ్రమలో ఉన్న కొద్దిమంది పాడే నటులలో కిషోర్ కుమార్ ఒకరు. అసలు ఆయన నేపధ్య గాయకునిగానే పరిశ్రమకు వచ్చారట. సెట్‌లో ఆయననూ, ఆయన ప్రవర్తననూ మొదటిసారి చూసిన వారెవరైనా ఆశ్చర్యంతో నిశ్చేష్టులై పోయేవారు. కూచున్న కుర్చీలో వెనక్కి వంగి దబ్బున కింద పడిపోవడమో, వంద రూపాయల నోటుని పట్టుకుని పరపరా చింపెయ్యడమో వంటి చిలిపి పనులు చేసేవారు. కిషోర్‌కు ఆయన అన్నయ్య అశోక్‌కుమార్ గారితో కలిసి నటించమంటే చాలా భయం. అలా నటించాల్సి వస్తే ఒళ్లంతా చెమటలు పట్టేసేది.

పద్మశ్రీ వంటి ఎనోఊ్న గొప్ప గొప్ప అవార్డులు పొందిన అశోక్ కుమార్‌తో నటించడం నిజంగా నా అదృష్టం. “రాగిణి” (1958) అనే చిత్రంలో ఆయనతో కలిసి నటించాను. చెప్పాల్సిన సంభాషణలోని చివరిభాగాన్నే ఆయన తరువాత సంభాషణ చెప్పవలసిన వారికి చెప్పి, ఆ మాట ముగియగానే “మీ సంభాషణ చెప్పాలి” అంటారు. ఆ నటుడో, నటీమణో ఆ మాటకోసం ఎదురు చూస్తూ కూర్చుంటారు. తీరా అశోక్ కుమార్ గారు ఆ మాటను మార్చేసి ఏదో మరో మాట అనేస్తారు. ఇలాంటి సందర్భాల్లో ఆయనతో నటించే నటీనటులు కొంత తడబడడం కద్దు. ఆయనను అర్థం చేసుకున్నవారు నటనలోనే కాదు - సంభాషణల్లో కూడా ఆయన చతురులు. ఆయన మాట్లాడుతుంటే ఎంత సేపైనా వింటూ ఉండిపోయేవాళ్లం.

చెన్నెí పిటాడల్ స్టూడియోలో తయారైన “పాయల” (1957) హిందీ చిత్రంలోనే సునీల్‌దత్‌కు చెన్నెí వారి సినిమాల్లో పని చెయ్యడం ఆరంభమైంది. ఆ చిత్రంలో నేను సునీల్‌దత్ పక్కన హీరోయిన్‌గా నటించాను. ఆయన సాధారణంగా ఎవరితోనూ ఎక్కువగా మాట్లాడేవారు కాదు. సెట్‌లో ఒక మÖలకు పోయి కూర్చునేవారు. చాలా బిడియపడే వారు. మేమందరం ఆయనతో సరదాగా మాట్లాడుతూ, నవ్వుతూ, కవ్విస్తూ ఆయన బిడియాన్ని పోగొట్టే వాళ్లం. ఏమిటో... వాళ్లందరూ పోయారు. మనసు చాలా ఒంటరిదై పోయింది.

“మహాభారత” అనే చిత్రంలో నేను దారాసింగ్‌తో నటించాను. ఆ చిత్రంలో ఆయన భీముడి పాత్ర ధరించారు. ఒక దృశ్యంలో ఆయన నన్ను రథంలోంచి ఎత్తి నేల మీద నిలబెట్టాలి. ఆ దృశ్యంలో నన్నొక పసిపాపను ఎత్తినట్టు ఎత్తి నేలమీద నిలబెట్టేశారు ఆయన. నేను ఆశ్చర్యపోయాను ఆయన దేహ దారుఢ్యాన్నీ, బలాన్నీ చూసి. ఆయన అభిమానుల్లో నేనొకతెను. ఆయన కుస్తీ పోటీలు చెన్నెíలో జరిగేటప్ప్పుడు నేను ఎంత బిజీగా ఉన్నా తీరుబడి చేసుకుని వెళ్లేదాన్ని. ఈ సంగతి ఆయనతో, ఆ సినిమాలో నటిస్తున్నప్ప్పుడు చెబితో ఆయన ఆశ్చర్యపోయారు. ఆయన అందుకు చెప్పిన జవాబు నన్నుర మరింత ఆశ్చర్యపరిచింది.

“నేనూ మీ అభిమానినే. మీతో నటించాలన్నది నాకు చాలాకాలంగా వున్న కోరిక. అది నెరవేరింది” అన్నారాయన. దారాసింగ్  దేహం ఎంత దృఢమైనదో ఆయన మనసు అంత మెత్తగా ఉండేది.

హిందీ నటుల్లో నటనలో ఆరితేరిన చక్కని నటుల్లో రాజ్‌కుమార్ ఒకరని నా అభిప్రాయం. ఆయనతో “వాస్‌నా” అనే చిత్రంలో నటించాను. సెట్‌కు వచ్చారంటే ఆయన తన దృష్టినంతా తాను నటించవలసిన దృశ్యం మీదా, చెప్పాల్సిన సంభాషణ మీద మాత్రమే కేంద్రీకరించేవారు. చిత్రీకరణకు ముందు తను చెప్పాల్సిన సంభాషణను అనేకసార్లు చెప్పి చూసుకునేవారు.

రాజ్‌కుమార్ తనకు నచ్చిన సందేహాలను మనసులో దాచుకునేవారు కాదు. “ఈ సంభాషణ ఇలా ఎందుకు చెప్పమన్నారు? ఈ విధంగా ఎందుకు నటించమన్నారు” అని ఆయన దర్శకులను అడుగుతూనే ఉండేవారు. సంతృప్తికరమైన జవాబు వచ్చి, ఆయన సందేహం నివృత్తి అయ్యేదాకా దృశ్య చిత్రీకరణలోకి వచ్చేవారు కారు. తనకు తోచిన మంచి అభిప్రాయాలను తెలియజేయడంలో ఆయన వెనుకాడేవారు కాదు. “ఇక్కడ ఇలా ఉండేకన్నా ఇలా ఉంటేనే బావుంటుంది” అని సలహాలు కూడా ఇస్తూ వుండేవారు. ఆయన నటన చూస్తూ మైమరచి ఎన్సోసార్లు అలాగే నిలబడిపోయేదాణ్ణి నేను.

“వాస్నా” లో ఒక దృశ్యం ఉంది. దీపావళి రోజున వెలిగించిన దీపాలు మీద రాజ్‌కుమార్ మÖర్ఛవచ్చి పడిపోవాలి. ఆ దృశ్య చిత్రీకరణలో ఆయన నిజంగానే దీపాలమీద పడిపోయారు. నేను నిర్ఘాంతపోయాను. మొరక నటుడైతే దీపాల మీద పడుతున్నట్లుగా నటించి పక్కన పడేవారు చూసుకుని. నటనలో అంత శ్రద్ధ తీసుకుని నటించేవారు చాలా తక్కువమంది ఉంటారు. నటునిగా ఏ పని చెయ్యడానికైనా, ఎంత కష్టపడడానికైనా వెనుకాడేవారు కాదు ఆయన.

ఇక ధర్మేంద్ర గారితో కలిసి “కాజల” (1965) చిత్రంలో నటించాను. ఆకారంలోనూ, నడకలోనూ, భావ ప్రకటనలోనూ కథానాయకునికి వుండాల్సిన లక్షణాలన్నీ నూటికి నూరు పాళ్లూ ధర్మేంద్రలో వుండేవి. నాయికను ‘కౌగిలించుకున్నట్టు నటిస్తే చాలు’ అని దర్శకులు చెబితే చాలు. ఆయన నాయికను గట్టిగా కౌగిలించేసుకునేసేవారు. అయితే సంజీవ్‌కుమార్ గారి స్వభావం ధర్మేంద్ర స్వభావానికి పూర్తిఈగా వ్యతిరేకం. ఒక దృశ్యంలో హీరోయిన్ భుజం మీద చెయ్యి వేయవలసి వచ్చిందనుకోండి. డైరెక్టర్ వచ్చి ఆయన చేతిని తీసి, నాయిక భుజం మీద వెయ్యాలి. అంత సిగ్గు వుండేది ఆయనకు.

రాజేంద్రకుమార్ గారితో నేను మొదటిసారిగా “మేరానామ్‌జోకర” (1970) చిత్రంలో నటించాను. నాతో ఆయన ఎప్ప్పుడు మాట్లాడినా వచ్చీరాని తమిళంలోనే మాట్లాడేవారు. ఆయన చాలా నిగర్వి. తను పెద్ద నటుడిననీ, ప్రఖ్యాత హీరోననీ ఆయన భావించేవాడు కాదు. అందరితోనూ కలిసిపోయేవార. అవుట్‌డోర్ షూటింగ్‌కు వెళ్లినపుడు తోటి నటీనటులకు కుర్చీలు వెయ్యడం, టీలు అందివ్వడం లాంటి పనులు ఆయన చెయ్యడం నేనెన్నో సార్లు చూసి వుంటాను.

1953 లో చెన్నెíలో తారల క్రికెట్ పోటీ జరిగింది. అందులో పాý£్గనడానికి రాజ్‌కపూర్, నర్గీసు వచ్చారు. మా చెల్లెలు రాగిణికి నర్గీస్ అంటే వెర్రి అభిమానం. మేమంతా రాజ్‌కపూర్, నర్గీస్‌లతో కలిసి ఫోటో తీయించుకున్నాం. అప్ప్పుడే నేను రాజ్‌కపూర్‌ను మొట్టమొదటి సారి చూడ్డం, మాట్లాడ్డం. ఆ తర్వాత రాజ్‌కుమార్, నర్గీస్ ఏ.వి.యం. వారి “చోరీచోరీ” చిత్రంలో నటించడానికి చెన్నెí వచ్చారు. అప్ప్పుడు వారితో నర్గీస్‌కు శిరోజాలంకరణ చేసే ఆమె కూడా వచ్చారు. ఆమెకు హోటల్‌లో గది దొరకనందువల్ల మా ఇంట్లో దిగారు. అప్ప్పుడు నర్గీస్ మా ఇంటికి తరచూ వచ్చేవారు. చాలాసార్లు మా ఇంట్లోనే మేకప్ వేసుకుని స్టూడియోకు వెళ్లేవారు. అలా రాజ్‌కపూర్‌తో కూడా సాన్నిహిత్యం ఏర్పడింది. ఆయన మా కుటుంబానికి స్నేహితులయ్యారు.

మా అక్కయ్య లలిత వివాహం జరిగిప్ప్పుడు రాజ్‌కపూర్‌న” కూడా ఆహ్వానించాము. ఆ వివాహానికి వచ్చిన రాజ్‌కపూర్ మా అమ్మగారితో  తన తరువాత చిత్రంలో నాకు కథానాయిక పాత్ర ఇద్దామనుకుంటున్నానని చెప్పారు.  మా అమ్మగారు అందుకు అంగీకరించలేదు. కానీ రాజ్‌కపూర్ పట్టుపట్టగా ఆలోచించి చెప్తానన్నారు మా అమ్మగారు. రాజ్‌కుమార్ తండ్రి పృథ్వీరాజ్‌కపూర్  గారికి మా అమ్మగారు చెప్పిన జవాబు తెలిసిందట. ఆయన ఫోన్ చేశారు మా అమ్మగారికి.

“రాజ్ తియ్యబోయే ఈ చిత్రం చాలా చక్కని కథాత్మక చిత్రం. అందులో మీ అమ్మాయికి ఇవ్వదలుచుకున్న వేషం చాలా మంచి వేషం. మీ అమ్మాయి ఈ చిత్రంలో నటించడానికి అనుమతి ఇవ్వండి” అని అడిగారాయన. మా అమ్మగారు సమ్మతించారు. అదే “జిస్‌దేశ్‌మే గంగాబెహతీహై” (1960). ఆ చిత్రంలో నటించేటప్ప్పుడే రాజ్‌కపూర్‌తో మరింత సాన్నిహిత్యం ఏర్పడింది.

రాజ్‌కపూర్ గొప్ప కళాకారుడు, మేధావి. ఆయన రాత్రి పది గంటల తర్వాత ఆర్.కె.స్టూడియోలోని తన గదిలో కూర్చుని సిగరెట్టు కాలుస్తూ ఆలోచిస్తూ వుండేవారు, గబుక్కున ఓ పాటకు ట్యూన్ తడుతుంది. వెంటన హార్మోనీ తీసుకుని తనే మనసులోని ఆ బాణీని హార్మోనీ మెట్లమీదకి మళ్లించేవారు. దాని ఆధారంగా ఒక బాణీ చెయ్యమంటారు. అంతే వారి చిత్రానికి ఒక బాణీ సమకూరిపోయినట్టే.  ఇలా చాలా మటుకు పాటకు రాజ్‌కపూరే బాణీలు అందించేవారు. దాని ఆధారంగానే టూన్లు తయారయ్యేవి.  

స్టూడియోకు వచ్చినపుడు స్టూడియో గేటులోని ఘÖర్ఖా దగ్గరనుంచి, అక్కడ పనిచేసే పెద్ద అధికారి వరకూ అందరినీ సాదరంగా పలుకరించేవారు రాజ్‌కపూర్.

తనకు సంతృప్తి కలిగేదాకా రాజ్‌కపూర్ ఒకే దృశ్యాన్ని తిరిగి తిరిగి చిత్రించేవారు. ఏ సంతృప్తి మొదటి టేక్‌లోనే కలగొచ్చు. చాలా టేకులైనా సరే, కలగక పోనూవచ్చు. ఒకసారి ఒక దృశ్యంలో నేనూ, చంచల్ తాళయుక్తంగా అడుగులు వేస్తూ నృత్యం చెయ్యాలి.

చంచల్ నృత్యం చెయ్యడం ఆరంభించింది. ఒకటి, రెండు, మÖడు, పది, ఇరవై... ఇరవైసార్లు చిత్రీకరించినా రాజ్‌కపూర్ సంతృప్తి చెందలేదు. తిరిగి తిరిగి తీస్తూనే వున్నారు. చంచల్‌కు ఏడుపు వచ్చేసింది. ఆమె కాళ్లు రక్తమయం అయ్యాయి. ముప్ఫయ్యవసారి తీసింది ‘ఓకె’ అన్నారు రాజ్‌కపూర్. చాలా చిన్న విషయాన్ని కూడా చాలా జాగ్రత్తగా చూసుకునే వారాయన.  

అదే చిత్రంలోని ‘ఓ బసంతి...’ అన్న పాట చిత్రీకరన మధ్యప్రదేశ్‌లోని ఒక చోట జరిగింది. అక్కడంతా పాలరాళ్లు చెప్ప్పులు వేసుకుని నడిస్తే కాలు జారిపోతుది. పైన ఎండ పేల్చేస్తోంది. ఆ దృశ్యంలో నటించిన తర్వాత నా కాళ్లన్నీ వాచిపోయాయి.  షూటింగ్ ముగియగానే, వేడి నీళ్లు పెట్టించి రాజ్‌కపూరే స్వయంగా నా కాళ్లు కాపడం పెట్టారు. ‘నర్స’ లా నాకు సపర్యలు చేశారు. నేను వద్దని ఎంత వారించినా వినలేదు. “ఇప్ప్పుడు నువ్వు నా చిత్రంలో నటిస్తున్నావు. నీ కష్టాన్ని నా కష్టంగా భావించాల్సిన బాధ్యత నాకున్నది” అన్నారాయన.

ప్రతి చిత్రానికీ ‘టెస్టు’ తీసి చూస్తారు రాజ్. ఆ సినిమాలో నటించే ముందే నాకు నూటయాభై సినిమాల్లో నటించిన అనుభవమున్నది. ఆ సంగతి ఆయనకు తెలుసు. అయినా ఆ పాత్రకు నేను సరిపోతానా? అనే విషయం తేల్చుకోవడానికి ఒక టెస్టు తీసి చూడాలని చెప్పారు రాజ్. ఏమని గానీ, ఎందుకనిగానీ ప్రశ్నించడానికి వీళ్లేదు ఆయననను. కొన్ని విషయాల్లో చాలా ఖచ్చితంగా ఉండేవారు. అలాగే రిహార్సలు వద్దని అనడానికీ వీలు లేదు. ఆయన మాటే అక్కడ చట్టం, శాసనం. దాన్ని ఎవరూ మార్చడానికి వీలు లేకుండా ఉండేది.

సెట్‌లో ఉన్నప్ప్పుడు అంత గంభీరంగా ఖచ్చతంగా ఉండే రాజ్ ను తీరికవేళలలో చూసినవారికి చిన్నపిల్లాడిలా కన్పించేవాడు. అందరితోనూ హుషారుగా కబుర్లు చెబుతూ, నవ్వుతూ, నవ్విస్తూ ఉండేవాడు. అవుట్‌డోర్ షూటింగ్‌కు వెళ్లినప్ప్పుడు నటీనటుల పెట్టేబేడా తనే కార్లలో పెట్టబడం కాఫీలను అందించడం వంటివి చెయ్యడానికి వెనుకాడేవారు కాదు. సెట్ బయటకొస్తే, ఆయన అందరికి స్నేహితుడనే రాజ్ చాలా సందడైన వ్యక్తి. పాటలు పాడగలరు, నృత్యం చెయ్యగలరు, చక్కటి కథలు చెప్పగలరు. అయితే సెట్‌లోపల మాత్రం ఈ స్నేహితులంతా ఆయన ఆజ్ఞలను అక్షరాలా శిరసావహించాల్సిందే.

అయితే రాజ్‌కపూర్ అప్ప్పుడప్ప్పుడూ కొన్ని సంచలనాత్మక వ్యాఖ్యలుచేసేవారు. వాటిని భరించలేకపోయేదాణ్ణి. ఒకసారైతే నేను అమెరికాకు ఉన్నట్టుండి వెళ్లిపోవాల్సి వచ్చింది. అంత బాధపెట్టాడాయన. అదంతా గతం...

నేను ఒక అంతర్జాతీయ చిత్రంలోనూ నటించాను. ఇండియా-రష్యా సంయుక్త నిర్మాణం. అద్భుత కళాఖండంగా పేరొందిన హిందీ, రష్యన్, ఇంగ్లీషు భాషలలో నిర్మించిన “పరదేశి” చిత్రమది. ఈ చిత్రంలో ఎక్కువమంది రష్యన్ తారలే నటించారు. నాకు మాత్రం ఈ చిత్రం అన్ని దేశాల్లోనూ పేరు తెచ్చింది. నేను గ్లామర్ హీరోయిన్‌గా నటించిన చివరి చిత్రం రాజ్‌కపూర్ నిర్మించిన “మేరానామ్ జోకర” (1970). ఆ తర్వాత చాలా తమిళ, మలయాళ చిత్రల్లో అమ్మ, అమ్మమ్మ వేషాలు కూడా వేశాను. నేను నటించిన చివరి చిత్రం అరవిందన్ తీసిన “వస్తుహర” (మలయాళం). అరవిందన్ చివరి చిత్రం కూడా అదే.

1961 లో డా॥టి.కె.రామచంద్రన్ గారితో వివాహమయ్యింది. గురువాయÖర్ శ్రీకృష్ణాలయలో మా పెళ్లి జరిగింది. సినిమాల్లో వుంటూ బయటి వ్యక్తుల్ని పెళ్లాడిన తొలితారను నేనే. 1971 లో మా వారితో కలిసి అమెరికా వెళ్లిపోయాను. అక్కడ న్యూజెర్సీలో ‘పద్మినీ స్కూల్ ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స’ అనే పేరుతో శాస్తీయ నృత్యశిక్షణ సంస్థను ప్రారంభించాను. తర్వాత ఆ సంస్థకు న్యూయార్క్, న్యూజెర్సీ, కనెక్టికట్ రాష్టాల్లో ఎనిమిది శాఖల్ని ప్రారంభించాను. అమెరికాలో అచ్చమైన భరతనాట్యం నేర్పే సంస్థలలో ఒకటిగా దానికి పేరుండేది. పెళ్లయిన తర్వాత అప్ప్పుడప్ప్పుడూ చెన్నెí వచ్చేదాన్ని. నాకు ఒక్కడే కొడుకు. ప్రేమానంద్. అమెరికాలో స్థిరపడి వార్నర్ బ్రదర్స్‌లో పని చేస్తున్నాడు. తను కూడా కొన్ని డాక్యుమెంటరీ చిత్రాలు తీశాడు.

1981 లో ఉన్నట్టుండి మా వారు పోయారు. ఆ విషాదంలో నుంచీ కోలుకోలేకపోయాను. అంతలోనే నా ప్రాణానికి ప్రాణమైన మా అక్కయ్య లలిత 21-11-1982 లో మరణించింది. ఆ తర్వాత మా చెల్లెలు రాగిణి పోయింది. ఆ విషాదాలు నా జీవితాన్ని మానసికంగా కృంగదీశాయి.

మా రాగిణి నటించిన చివరి చిత్రం “ఆలింగనం” (మలయాళం), తను చనిపోయేనాటికి డబ్బింగ్ మిగిలివున్నది. వేరే ఆర్టిస్టులతో డబ్బింగు వర్క్ పూర్తి చేద్దామని నిర్మాతలు ఆలోచిస్తుండగా నేను వద్దని చెప్పాను. అమెరికా నుండీ వచ్చి మా చెల్లెలు  పాత్రకు నేను డబ్బింగ్ చెప్పాను. అదే మా రాగిణికి నేనిచ్చిన అంతిమ నివాళి.

మాకు నటవారసులు లేరు. అయితే ఆనందం కలిగించే విషయం మా తమ్ముడి కుమార్తె శోభన మా కళను అందిపుచ్చుకుని నటిగా, నర్తకిగా రాణించడం నాకు చాలా ఆనందాన్ని కల్గిస్తుంటుంది.

నేను మొదటి నుండీ కూడా అవార్డులకు దూరం. తమిళనాడు ప్రభుత్వం ‘కళైమామణి’ అవార్డు, ఫిలింఫేర్ సీనియర్ ఆర్టిస్టు అవార్డు, అమెరికాలోని భారత్ కళాచార్ సంస్థవారి ‘విశ్వకళాభారతి’ బిరుదు అందుకున్నారు. అయినా ఇవన్నీ లెక్క కాదు. తమిళ ప్రేక్షకులు నన్ను ‘నాట్యరాణి’ అని సంబోధిస్తూ గుర్తు చేసుకుంటుంటారు. నా దృష్టిలో అదే పెద్ద అవార్డు.

ప్రస్తుతం సినిమాలకు నాట్యానికి (వయసు రీత్యా) దూరంగా ఉన్నాను. ఇతర వ్యాపకాలేవీ లేవు. వైజయంతీమాల, రాజశ్రీ, సుకుమారి అప్ప్పుడప్ప్పుడూ పలుకరిస్తుంటారు. అయితే వ్యక్తిగతంగా నాకు బి.సరోజాదేవి అంటే చాలా ఇష్టం. నేను అమెరికా నుండి చెన్నెí వచ్చినపుడు అదేపనిగా బెంగుళూరు నుండీ వచ్చి నన్ను పలుకరించి వెళ్తుంటుంది. ఏదో నాట్యం కోసమని యాభై ఏళ్లముందు వచ్చిన మా ముగ్గురు సోదరీమణుల్ని ఇన్నాళ్లూ కడుపులో పెట్టుకొని కాపాడుకున్న చెన్నెí అంటే నాకు చాలా ఇష్టం. అందుకే నా మిగిలిన జీవితాన్ని ఇక్కడే గడుపుదామనుకుంటున్నాను. 

(పద్మిని 24-09-2006 న చెన్నెíలో మరణించారు).