ఏ పురాణాలు చదివినా మనకు ముఖ్యంగా కనిపించేది దేవదానవుల యుద్ధాలు, రాక్షసుల అకృత్యాలు, అధర్మం పెరిగి ధర్మహాని కలిగినపుడల్లా మహావిష్ణువు ఆ కాలానికి తగిన విధంగా అవతారాలను ఎత్తి రాక్షసులను సంహరించిన ఉదంతాలే కన్పిస్తాయి. అలా తమ పూర్వీకులను సంహరించిన మహావిష్ణువు పై పగ సాధించడానికై యుద్ధం చేసి అతన్ని సంహరించాలన్న తలంపుతో తారకాసురుడు అనే రాక్షసరాజు నిశ్చయించుకున్నాడు. కాని విష్ణువుతో యుద్ధం చేయడానికి తనకున్న శక్తులు చాలవని గ్రహించుకున్న తారకుడు ఘోరమైన తపస్సు చేసి పరమేశ్వరుని మెప్పించాడు. ప్రత్యక్షమైన పరమేశ్వరుడు తారాకాసునితో తాను అతని తపస్సుకు మెచ్చాడు. కనుక కావాల్సిన వరం కోరుకోమని, ఏదీ కోరినా ఇస్తామన్నాడు. వెంటనే తారకాసురుడు ఎంతో వినయంతో ఎవరి చేత, ఎట్టి ఆయుధాలతో ఏ సమయంలో కానీ చంపబడకుండా వరమియ్యమని ప్రార్థించాడు. శంకరుడు భోళాశంకరుడు కనుక తారకునికి వరమివ్వడమే కాక సముద్రమథనం అప్ప్పుడు లభించిన అమృతలింగాన్ని కూడా అతనికిచ్చి ఈ ‘అమృతలింగంతో నీ ప్రాణం ముడిపడి ఉంది. కనుక దీనిని జాగ్రత్తగా కాపాడుకో, ఈ అమృతలింగం యదాతథంగా ఉన్నంత వరకు నీకు ఏ ఆపదారాదు’ అని ఆశీర్వదించి అంతర్ధానం అయ్యాడు.
పరమేశ్వరుని ఆదేశానుసారం అమృత లింగాన్ని జాగ్రత్తగా ఉంచుకునే ప్రయత్నంగా దాన్ని ఒక బంగారు తాడు బంధించి తన కంఠంలో వేలాడు తీసుకున్నాడు. అది ఎప్పుడూ అతని వక్షస్థలాన్ని అంటిపెట్టుకుని ఉంటూ అతని శివభక్తికి గుర్తుగా, అతనికి శివభక్తులలో అగ్రగణ్యునిగా పేరు తెచ్చి పెట్టింది.
వీటన్నింటితో తారకాసురుడు చాలా శక్తిమంతుడై విష్ణువుపై పగ సాధించడానికి మొదటి మెట్టుగా దేవేంద్రుడి పై దండెత్తాడు. వారి ఇద్దరి మధ్య కొన్ని సంవత్సరాలు జరిగిన యుద్ధంలో దేవేంద్రుడు ఓడిపోయాడు. కొందరు మహాఋషులు, దేవతలు వెంట రాగా దేవేంద్రుడు విష్ణువు దగ్గరికి వెళ్లి, తమను వెనుకటిలాగా రాక్షసుల బారి నుండి రక్షించమని వేడుకుంటాడు. వారి ప్రార్థన విన్న విష్ణువు వారికి ఇలా వివరించాడు.
‘దేవతలారా, తారాకసురుడు గొప్ప శివభక్తుడు. ఘోర తపస్సుతో శంకరున్ని మెప్పించి ఎన్నో వరాలు పొందాడు. వాణ్ణి వధించడం ఎవ్వరి వల్లా సాధ్యం కాదు. దీనికి అవసరమైన ఉపాయం పరమశివుడే సూచించగలడు కనుక మనమందరం కలిసి ఆయన్ని ప్రార్థిద్దాం పదండి’ అని వారందరిని తీసుకుని విష్ణువు కైలాసానికి వెళ్లాడు. అక్కడ వారంతా కలిసి భక్తితో శివున్ని ప్రార్థించి తారాకాసురుని వలన తమకు కలుగుతున్న కష్టాలను వివరించి వాని బారినుండి తమను రక్షించమని వేడుకున్నారు. వారి ప్రార్థనలకు సంతోషించిన శివుడు, ‘దేవతలారా, విషయాలన్నీ విన్నాను. తారాకాసురుడు నా భక్తుడు. వానికి నేనిచ్చిన వరాల వల్ల అతన్ని వధించడం అసాధ్యం. కాని మరో వైపు తారకుని వలన ధర్మానికి హాని కలుగుతున్నది. ధర్మ రక్షణ ముఖ్య కర్తవ్యం కనుక మీకు నేనొక మార్గాన్ని సూచిస్తాను. మీరంతా వెళ్లి నా కుమారుడు కుమారస్వామిని దేవతల సైన్యానికి సర్వసేనానిగా చేసి అతన్ని ముందుంచుకొని తారకుని పై యుద్ధానికి వెళ్ళండి’ అని చెప్పాడు. పరమేశ్వరుని ఆదేశానుసారం దేవతలంతా కుమారస్వామి వద్దకు వెళ్లి ఆయన్ను ప్రార్థించి, సర్వసేనానిగా చేసుకుని తారకాసురుని పైకి దండెత్తి వెళ్లారు. అప్పుడు జరిగిన యుద్ధంలో తారాకసురుని సైన్యంలో అత్యధిక సంఖ్యలో సైనికులు చనిపోయినా, గెలుపు తారకునిదే అయ్యింది. రెండవసారి తారకుని పై దండెత్తి వెళ్లి అతని మెడలో అమృత లింగాన్ని చేధించినచో తప్పక విజయం లభించగలదని ఆస్త్రాన్ని ఇస్తాడు. దాంతో కుమారస్వామి రెట్టించిన ఉత్సాహంతో మరొకసారి తారకాసురుని పైకి యుద్ధానికి వెళ్లి అతని కంఠంలో వ్రేలాడుతున్న బంగారు భరణిలోని అమృత లింగాన్ని తన ఆయుధంతో పడగొట్టగా, అది ఐదు ముక్కలై ఐదు ప్రాంతాల్లో పడింది.
ముక్కలని వెంటనే ఆయా స్థలాల్లో ప్రతిష్ఠించి పెరగకుండా ఆపమని పరమశివుడు ఆదేశించాడు. అన్నింట్లోకి పెద్ద శకలం అమరారామంలో దేవేంద్రుడు రెండవ శకలం సోమారామంలో చంద్రుడు, మÖడవ శకలం క్షీరారామంలో శ్రీరామచంద్రుడు, వేరుగా త్రేతాయుగంలో, నాల్గవది కుమారరామంలో కుమారస్వామి, ఐదవది ద్రాక్షారామంలో వ్యాస భగవానుడు, అన్నింటిలో ఒకటే సమయంలో ఈ శకలాలను ప్రతిష్టించారు. అమరారామం, సోమారామం, క్షీరారామం, కుమారారామం, ద్రాక్షారామం అన్న పేర్లతో పిలవబడే ఈ ఐదు, పుణ్యక్షేత్రాలై పంచారామములుగా ప్రసిద్ధి చెందాయి.
అమరారామం
వీటన్నింటిలో ప్రధానమైనది దేవేంద్రునిచే ప్రతిష్ఠంపబడిన అమరారామం నేటి అమరావతి. ఇచ్చట ఉన్న దైవం అమరేశ్వరస్వామి, అమ్మవారు బాల చాముండేశ్వరి దేవి. క్రిందపడిన పెద్ద శకలాన్ని ప్రతిష్ఠించడానికి దేవేంద్రుడు, దేవ గురువు బృహస్పతి, తక్కిన దేవతలు ఆ స్థలాన్ని చేరే సరికే ఆ శకలం పెరిగి లింగాకృతిలోకి మారుతూ ఉంది. అది చూసిన దేవేంద్రుడు, తన గురువుతో ‘గురవవర్యా, ఇంత పెద్ద లింగాన్ని నేను ఏ విధంగా ప్రతిష్ఠించగలను, ప్రతిష్ఠించినా సామాన్యులు ఏ విధంగా లింగానికి పూజలు, అభిషేకాదులు చేయగలరు? అని అడిగాడు. దానికి దేవ గురువు ‘దేవేంద్రా దాన్ని గురించి నీవు చింతించాల్సిన అవసరం లేదు. ముందు నీవు ఆ శివలింగాన్ని ప్రతిష్ఠించు. సామాన్య ప్రజల గురించి ఏర్పాట్లు ఆ భగవంతుడే చూసుకుంటాడు’ అన్నాడు.
దేవేంద్రుడు ఆ లింగాన్ని విజయదశమి రోజున ప్రతిష్ఠించాడని, అది అమరుల చేత ప్రతిష్ఠించబడి, అమరులు అక్కడ కొంత కాలం నివసించి స్వామిని సేవించినందు వల్ల ఆ ప్రదేశాన్ని అమరావతి అని, అక్కడ స్వామిని అమరేశ్వరుడు అని పిలవడం అనాదిగా జరుగుతుంది. ఇక్కడ అర్చామÖర్తి పదిహేను అడుగుల పొడవు, రెండు అడుగుల వెడల్పు కలిగి తెల్లటి చలువరాయి ఉంటుంది. దేవి, శ్రీ బాల చాముండేశ్వరి కోరిన వరాలిచ్చే వరదాయినిగా ప్రసిద్ధి పొందింది.
సోమారామం
తారకాసురుని కంఠం నుండి ముక్కలైన అమృత లింగంలోని ఒక భాగం ‘గునిపూడి’ అనే చోట శివాలయంలో పడింది. శివుని ఆదేశానుసారం దేవగురువు సలహాపై చంద్రుడు లేక సోముడు దేవగణాదులతో వచ్చి లింగ ప్రతిష్ఠ చేయడం వల్ల దీనికి సోమారామం, స్వామికి సోమేశ్వర లింగంగా పేరు వచ్చింది. మÖలా విగ్రహమైన సోమేశ్వర లింగం పీఠం నుండి రెండు అడుగుల ఎత్తులో స్ఫటిక లింగంగా ఉంది. చంద్రునితో ప్రతిష్ఠింపబడినది కనుక చంద్రుని వృద్ధిక్షయాలు లింగమందు ప్రతిబింబిస్తూ, అమావాస్య రోజున గోధుమ, నలుపు, రంగులలోను, పూర్ణిమరోజు తెల్లని ఛాయలతో ప్రకాశిస్తుందని చెప్తారు. శివలింగానికి అలంకరించిన నాగాభరణం చాలా ఆకర్షణీయంగా ఉంటుంది. ఇక్కడ అమ్మవారు అన్నపూర్ణ అన్న పేరుతో పిలువబడుతుంది. దేవి మొదటి అంతస్తులో ఉంటుంది. ఇక్కడి కోనేరు చంద్ర పుష్కరిణి లేదా సోమగుండం అని పిలవబడుతుంది. దేవి మొదటి అంతస్తులో ఉంటుంది. ఇక్కడి కోనేరు చంద్ర పుష్కరిణి లేదా సోమగుండం అని పిలువబడుతుంది. ఆలయంలో జనార్ధనస్వామి, కుమారస్వామి, ఆంజనేయస్వామి విగ్రహాలు నిత్య పూజలందుకోవడం వల్ల ఈ క్షేత్రం హరిహర క్షేత్రంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
క్షీరారామం
ఇక్కడ పడిన అమృత లింగ శకలంను శివుని ఆదేశంపై పెరగకుండా బృహస్పతి తగుజాగ్రత్తలు తీసుకోగా త్రేతాయుగంలో అది శ్రీరామచంద్రునిచే ప్రతిష్ఠించబడింది. ఇక్కడి ఆలయం చాలా పెద్దది. దీని గోపురం ఆంధ్రప్రదేశంలోనే ఎత్తైన గోపురాలలో ఒకటై 120 అడుగుల ఎత్తులో ఉంది. ఈ ఆలయంలో తారాకాసురుని వధకు ముందునుండే పూజలు జరిగేవట. ఇక్కడి స్వామి క్షీరా రామలింగేశ్వరస్వామి. దీనికి క్షీరారామం అనే పేరు రావడానికి వెనుక ఒక కథ ఉంది. సప్త మహాఋషులలో ఒకరైన కౌశిక మహర్షి కొడుకు పేరు ఉపమన్యుడు. అతను శివారాధన చేస్తూ శివునికి పాలతో అభిషేకం చేద్దాం అనుకుంటే పాలే దొరకలేదు. పాల కొరకు శివున్ని ప్రార్థించిగా శివుడు ప్రత్యక్షమై భక్తుని కోరిక తీర్చడానికై త్రిశూలంతో ఒక చెరువునే త్రవ్వి క్షీరసాగరం నుండి క్షీరం ఆ చెరువులోకి చేరేలా చేశాడు. అప్పటి నుండి ఆ ప్రాంతం మొదట పాలకోటగా పిలువబడుతూ కాలక్రమేణా పాలకొల్లుగా మారింది. ఫలవృక్షాల తోటలు, సమృద్ధిగా పాలు వుండటం వల్ల ఈ ప్రాంతం దుగ్ధతపోవనం అని కూడా పిలవబడేది. శ్రీరామునిచే లింగ ప్రతిష్ఠ జరిగినందువల్ల ఈ దేవాలయంలో ఇప్పటికి గొప్పగా నిత్యపూజలు జరుగుతూ ఉంటాయి.
ఆలయానికి ఆదాయం బాగానే ఉన్నా తగిన ప్రచారం, ఆలయ స్థలపురాణం గురించిన వివరాలు అంతగా లభించడం లేదు. దీని గురించి సామాన్య గ్రంధం ఏదైనా వెలువరిస్తే మంచిది. ఇక్కడి శివలింగం మార్బుల్ క్రిస్టల్ రాయిగా కన్పిస్తుంది.
కుమారారామం (భీమారామం)
ఇక్కడి శివలింగం స్వయంగా కుమారస్వామిచే ప్రతిష్ఠబంబడినందున కుమారారామంగాను, చాళుక్యరాజు భీమరాజు అనే ఆయన భక్తి శ్రద్ధలతో ఆలయం అభివృద్ధి చెందినది కనుక భీమారామం గాను ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇందులోని ప్రత్యేకత, మొదటి అంతస్తులోని శివలింగం ఎత్తుగా ఉంటూ రెండవ అంతస్తు వరకు వ్యాపించి ఉండటం వలన పూజలన్నీ రెండవ అంతస్తులోనే జరుగుతాయి. ఇక్కడి ఆలయ శిల్ప సంపద చాళుక్య కాలం నాటిదై శిల్పకళావైభవంలో ప్రముఖ స్థానాన్ని పొంది ఉంది. నందీశ్వరుని విగ్రహం ఐదు అడుగుల ఎత్తులో ఉంటుంది.
ఇచ్చటి అమ్మవారు శ్రీబాలా త్రిపురసుందరి. ఇక్కడి ముఖ్యమైన విశేషం నల్లరాతితో మలచబడిన ఉయ్యాల మండపం. భక్తితో ఎవరైనా ముట్టుకుంటే ఐదు అడుగుల ఎత్తు ఉన్న ఈ ఊయల ముందుకు వెనక్కు ఊగుతుంది. గర్భగుడికి రెండు వైపుల చండప్రచండులను ఇద్దరు ద్వాపరపాలకుల విగ్రహాలు చాలా ఆకర్షణీయంగా ఉంటాయి.
5. ద్రాక్షారామం
పరమేశ్వరుని ఆదేశానుసారం దేవగురువైన బృహస్పతి సలహా మేరకు వేదవ్యాసుడు ఇక్కడ ఐదవ శకలాన్ని శివ లింగంగా ప్రతిష్ఠింయచాడు.
ఇక్కడి శివలింగం నల్లరాతితో 14 అడుగుల ఎత్తు కల్గి రెండంతస్తుల్లో ఉంటుంది. ఈ ఆలయంలో కృతయుగం నుండే పూజలు జరుగుతూ ఉన్నాయని స్థలపురాణం చెప్తోంది. తక్కిన ఆరామాలతో పోలిస్తే ఆ రామంలోని పరమేశ్వరుడు భక్తులకు వారి జీవితకాలంలోనే సుఖసంతోషాలను ప్రసాదించటమే కాక మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తాడని ప్రతీతి. భీమేశ్వర స్వామియందు నమ్మకం ఉంచితే ఆయన కరుణాకటాక్షములను పొందవచ్చునని పార్వతి దేవియే స్వయంగా వ్యాస మహర్షికి చెప్పినట్లుగా నానుడి ఉంది. దక్ష ప్రజాపతి ద్రాక్షరామం ముఖ్య పట్టణంగా రాజ్యపాలన చేశాడు. ఇక్కడే యజ్ఞగుండంలో దుమికి సతీదేవి ప్రాణత్యాగం చేసుకున్నదని పురాణగాథ చెపుతోంది.
వేదవ్యాసుడు తన శిష్య బృందంతో కాశీనగరంలో నివాసముంటూ నిత్యం దైవారాధన చేసుకుంటూ తన రటనా వ్యాసాంగాన్ని కొనసాగిస్తూ ఉండేవాడు. అలా ఉంటూనే కొంత కాలానికి అతనిలో మానసికంగా మార్పు కలిగి కొంత నిలకడను కోల్పోయాడు. ఒకనాడు అలవాటు ప్రకారం భిక్ష కొరకై నగరంలోకి వెళ్లిన వ్యాస మహర్షికి ఎక్కడా భిక్ష లభించలేదు. ఆ విధంగా రెండు, మÖడు రోజులు గడిచాక ఆకలి భరించలేక కోపంతో కాశీ నగర వాసులను శపించ బోయాడు. అప్పుడు పార్వతీ దేవి ఒక సాధారణ స్త్రీగా ఆయన ఎదుటికి వచ్చి వేద వ్యాసున్ని, లతని శిష్య బృందాన్ని తన ఇంటికి ఆహ్వానించి, షడ్రురుచోపేతమైన భోజనాన్ని పెట్టింది. ధన్యవాదములు తెలపగోరిన వ్యాసులకు ఆ స్త్రీ మరెవ్వరో కాదు కాశీ అన్నపూర్ణ అని తేలిసింది. అప్పుడు దేవి వ్యాసునితో ‘పరమేశ్వరుడు నీ ఓర్పును పరీక్షించదలిచి, నీకీ పరిస్థితి కల్పించాడు. నీవు ఆయన పరీక్షలో నెగ్గలేక పోయావు. సహనం కోల్పోయి నగరవాసులను శపించ బోయావు. కాశీ మోక్షనగరి, ఇందులో ఉండే అర్హతను నీవు కోల్పోయావు. కనుక నీవు ద్రాక్షారామానికి వెళ్లి అక్కడ యధేచ్చగా నీ రచనా వ్యాసంగాన్ని కొనసాగించుకో ఈ నా సలహాను పాటించక పోయినట్లైతే నీవు చిక్కుల్లో పడగలవు. పరమేశ్వరుడు నీకు మరెన్నో బాధలు కలిగి నిన్ను పరీక్షించగలడు. అని చెప్పింది. మాతా అన్నపూర్ణ సలహాను అనుసరించి వ్యాసమహర్షి తన మÖడు వందల మంది శిష్యులతో పాటు ద్రాక్షారామం చేరుకున్నాడు. తనలో కలిగిన మార్పుకు ప్రశ్చాత్తపడా అక్కడే స్థీరంగా ఉంటూ తన రచనా కార్యక్రమాన్ని కొనసాగించాడు.
ఇక్కడి స్వామి వారు శివలింగం స్ఫటికారంగా ఉండి స్వయంగా భక్తులను ఆకర్షించి గలిగే శక్తి కలిగి ఉంటుంది. తక్కిన ఆలయ పరివార దేవతల విగ్రహాలు ఉండడం వల్ల శివలింగం అమరావతి లింగం కంటే ఒక అడుగు చిన్నదిగా ఉంది. రెండవ అంతస్తు వరకు వ్యాపించి ఉంటుంది. అభిషేకాదులు ప్రత్యేక పూజలు రెండవ అంతస్తులోనే చేస్తారు. భీమేశ్వరాలయం గురించి శ్రీనాథకవి రచించిన భీమేశ్వర పురాణంలో వివరంగా వ్రాసి ఉన్నారు.
ఈ పంచారామాలు ఎంతో ప్రశస్తి కల్గి ఉన్నా వీటికి ప్రస్తుత కాలంలో ప్రచార లోపంవల్లనో, విషయ పరిజ్ఞానం కొరకు వీలుగా వాడుక భాషలో సరియైన సాహిత్యం లేకపోవటం వలనో ఈ పుణ్య క్షేత్రాలకు ఎక్కువ సంఖ్యలో భక్తులెక్కువగా రారని అన్పిస్తుంది. ఈ ఐదు ఆ రామాలను రెండు రోజుల్లో బస్సులో గాని స్వంతకార్లోగాని, టాక్సీలోగాని సులభంగా దర్శించుకుని తిరిగి రావచ్చు. దీనికి రాష్ట్ర ప్రభుత్వ, కేంద్ర ప్రభుత్వ పురావస్తు శాఖ వారు కలిసి ప్రచార కార్యక్రమాన్ని చేపట్టగల్గితే రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికే లాభం. దేవాలయ శాఖ లాభాలు కూడా పెరుగుతాయి. ఇలాంటి పనికి ఎవరైనా ముందు అడుగు వేస్తారని ఆశిస్తూ.......
దేవుడొక్కడే
పాండిచ్చేరిలో ముస్లిములు ఎక్కువగా ఉండే ప్రాంతం “వోటు కుప్పం” అనీ ఊరు ఉంది. ఇది పాండిచ్చేరి సమీపంలో ఉన్నా తమిళనాడు హద్దులోకే వస్తుంది. ఆ ఊర్లో ఓ పేద ముస్లిం కుటుంబంలో ఓరోజు.
“బేటా! అబ్బస్ క్యాకరీ రహేీVA” అంది రజియాబేగం వాడు ఉన్న గదిలోకి వచ్చి గదంటే గదని కాదు.
